Gian nan 'giải cứu' Nhà máy xơ sợi Đình Vũ

(TBTCO) - Việc phải đi giải cứu một dự án sau khi đã được đầu tư còn phức tạp và gian khổ hơn việc đầu tư dự án rất nhiều. Đó chính là đặc thù và là hành trình gian nan nhằm vực dậy các dự án khó khăn của ngành Công Thương trong đó có dự án Nhà máy sản xuất xơ sợi Đình Vũ.
n
Người lao động PVTex.

Nhà máy được đầu tư quy mô lớn, công nghệ hiện đại...

Nhà máy sản xuất xơ sợi Đình Vũ có công suất thiết kế là 175 ngàn tấn xơ, sợi/năm, đáp ứng khoảng trên 25% nhu cầu nguyên liệu ổn định, có chất lượng cao cho ngành Dệt may Việt Nam hiện nay. Dự án có tổng mức đầu tư được duyệt là 324 triệu USD, thời gian hoàn vốn dự kiến 8 năm 8 tháng, hoàn thành đầu tư xây dựng năm 2011.

Thực tế, nhà máy hoàn thành vào tháng 6/2013. Trên cơ sở kết quả thực hiện Hợp đồng EPC và được chấp thuận của các cơ quan quản lý nhà nước, Công ty cổ phần Hóa dầu và xơ sợi Dầu khí (PVTex) đã nhận bàn giao nhà máy để vận hành thương mại từ tháng 9/2013.

Nhà máy sử dụng thiết bị công nghệ do các nhà bản quyền công nghệ hàng đầu trên thế giới trong lĩnh vực hóa dầu và xơ sợi cung cấp như Uhde Inventa Fisher (Thụy Sỹ), Neumag (Đức) và Barmag (Đức). Trong quá trình thực hiện, chủ đầu tư đã thuê các tư vấn có năng lực và kinh nghiệm để giám sát quá trình thiết kế, mua sắm, lắp đặt, chạy thử và chạy nghiệm thu nhà máy.

Giai đoạn 2014-2016, với mục đích hợp tác với PVTex để sản xuất kinh doanh xơ sợi, một số đối tác nước ngoài như Indorama (Đài Loan), Formosa (Đài Loan), Fortrec (Singapore)... đánh giá nhà máy có công nghệ tiên tiến và thiết bị hiện đại. Đặc biệt, Tập đoàn Reliance Industry Limited (Ấn Độ, đứng đầu thế giới về sản xuất xơ sợi) vào tháng 6/2016 và tháng 10/2017 đã đến đánh giá tình trạng và kết luận nhà máy có công nghệ, thiết bị được lựa chọn và chất lượng xây dựng rất tốt, phù hợp để vận hành ổn định lâu dài. Công ty Hantex (Mỹ) trong tháng 4/2014 cũng đã có báo cáo khẳng định nhà máy được xây dựng với công nghệ mới nhất, thiết bị hiện đại.

Năm 2017, Bộ Khoa học Công nghệ đã chủ trì việc đánh giá nhà máy và báo cáo Ban Chỉ đạo xử lý các tồn tại, yếu kém của một số dự án và doanh nghiệp chậm tiến độ kém hiệu quả thuộc ngành Công Thương (Ban Chỉ đạo), trong đó nêu rõ: Công nghệ sản xuất nhựa polyester, xơ PSF và sợi Filament từ các nhà cung cấp bản quyền công nghệ hàng đầu trên thế giới; các thiết bị chính là thiết bị mới, hiện đại, được cung cấp từ các nhà bản quyền hàng đầu thế giới. Toàn bộ thiết bị được nhập từ 15 nước và vùng lãnh thổ bao gồm: Đức, Thụy Sỹ, Hàn Quốc, Nhật, Ý, Pháp, Mỹ, G7…

Vượt qua muôn vàn khó khăn, thách thức

Mặc dù nhà máy được đầu tư dây chuyền công nghệ tiên tiến, thiết bị hiện đại với công suất lớn, thị trường tiêu thụ sản phẩm lớn và có triển vọng phát triển khi Việt Nam hội nhập thương mại sâu rộng quốc tế thông qua các hiệp định như CPTPP, EVFTA... cũng như nhận được sự hỗ trợ từ Chính phủ, các bộ ngành... nhưng việc vận hành thương mại nhà máy đã phải đối mặt với các khó khăn, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh mệnh của nhà máy cũng như của Công ty PVTex như: Thiếu sự hỗ trợ về cơ chế chính sách; nhà máy hoạt động đơn độc, không được gắn với chuỗi cung ứng đầu vào và đầu ra; ảnh hưởng của thị trường...

Trong quá trình triển khai, PVTex và các cổ đông luôn quán triệt, bám sát và nỗ lực tối đa triển khai các công việc theo đề án và kế hoạch hành động, các chỉ đạo của các cấp thẩm quyền. Đồng thời, thực hiện nghiêm túc việc báo cáo định kỳ, đột xuất theo yêu cầu cũng như báo cáo các vướng mắc trong quá trình triển khai để có ý kiến chỉ đạo, hỗ trợ kịp thời. Nhờ đó mà PVTex đã có những biến chuyển tích cực.

Cho đến nay, PVTex đã thực hiện xong 6/8 nhiệm vụ theo kế hoạch hành động của Ban Chỉ đạo tại Quyết định số 4269/BCĐDADNCT ngày 14/11/2017, các nhiệm vụ còn lại đang được rốt ráo thực hiện để sớm hoàn thành.

Toàn bộ công việc triển khai giải cứu nhà máy đã được triển khai đúng chủ trương, phương án được phê duyệt, đúng theo quy định cùng với nhiều phương án, giải pháp sáng tạo, đem lại kết quả thiết thực, nhà máy được bảo quản tốt, đã vận hành được một phần, tạo ra sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng của thị trường.

Quá trình sản xuất, kinh doanh của PVTex bảo toàn được vốn, người lao động có công ăn việc làm và dần lấy lại niềm tin của các khách hàng, đối tác. Việc cập nhật xây dựng kế hoạch dài hạn – 5 năm song song với đàm phán hợp đồng vận hành đang được triển khai tích cực./.

Các nhà máy xơ sợi khác đã làm thế nào khi mới vào hoạt động?

Thực tiễn tại các nhà máy lọc hóa dầu nói chung trong nước và trên thế giới, việc đưa vào vận hành ổn định phải mất một số năm đầu để tối ưu hóa thiết bị, công nghệ, đặc biệt là kỹ năng vận hành của đội ngũ kỹ sư, công nhân kỹ thuật.

Đối với các nhà máy sản xuất xơ, sợi, yêu cầu này cần thời gian lâu và khắt khe hơn bởi vì ngoài phần hoạt động theo công nghệ hóa dầu (tổng hợp polime) phần hạ nguồn của nhà máy là gia công sản xuất xơ, sợi đòi hỏi kỹ năng vận hành, tay nghề, mức độ khéo léo và đặc biệt là kinh nghiệm của người lao động rất cao. Vì thế bất cứ nhà máy nào cũng phải trải qua giai đoạn này khoảng 2-5 năm.

Thực vậy, trong năm 2014 - 2015 các đoàn chuyên gia của các nhà máy tương tự như Tập đoàn Formosa, Indorama khi làm việc với PVN/PVTex đều khẳng định để đưa một nhà máy xơ sợi có công suất lớn như Nhà máy xơ sợi Đình Vũ vào hoạt động ổn định, nâng dần chất lượng để đáp ứng yêu cầu của thị trường thì cần ít nhất 2 đến 3 năm, đấy là đối với họ - những nhà sản xuất rất kinh nghiệm.

Một số khách hàng lớn như Công ty Dệt kim Đông Quang với kinh nghiệm sử dụng các nguyên liệu xơ sợi từ rất nhiều nhà máy cũng khẳng định điều tương tự như trên. Họ khá ngạc nhiên khi Nhà máy mới chỉ vận hành một năm đã vận hành ở công suất thiết kế và sản phẩm đáp ứng yêu cầu thị trường như trong năm 2015.

Cơ hội từ thị trường dệt may trong nước

Nhu cầu về xơ sợi của ngành dệt may Việt Nam là rất lớn, mặc dù là nước xuất khẩu hàng dệt may lớn nhưng gần như chỉ gia công mà chưa làm chủ được nguyên liệu. Nhu cầu lên đến 700 - 800.000 tấn xơ sợi/năm trong khi năng lực sản xuất trong nước mới chỉ có PVTex với công suất 175.000 tấn và Formosa cung cấp khoảng 145.000 tấn/năm.

Ngoài ra, về cơ cấu đối với nguyên liệu, nhu cầu đối với sợi polyester ngày càng lớn so với sợi tự nhiên. Theo báo cáo của Bloomberg (tháng 12/2017) tỷ lệ này lên đến 57%. Hơn nữa khi Việt Nam là thành viên của CPTPP theo đó bắt buộc hàng dệt may Việt Nam muốn được hưởng các chính sách ưu đãi khi vào thị trường này thì nguyên liệu sợi phải được sản xuất tại Việt Nam, kể cả chỉ may.

Với tốc độ tăng trưởng nhanh như vậy, việc quy hoạch, phát triển ngành dệt may đang được dịch chuyển dần ra phía Bắc, gần khu vực nhà máy sản xuất của PVTex. Trên cơ sở đó các nhà tư vấn khuyến cáo nên đầu tư vào lĩnh vực xơ sợi tổng hợp.

Hằng Nga
Nguồn: thoibaotaichinhvietnam.vn